Wanneer mijn gezondheid het toelaat, ben ik deze zomer weer te vinden bij de muziek-theatervoorstellingen van Zummerbühne. Dit jaar voelt het extra bijzonder, want het decor ligt in mijn eigen regio: het Oldambt. Een plek waar geschiedenis niet alleen in boeken staat, maar nog altijd voelbaar is in het landschap.
De voorstelling van 2026 is gebaseerd op De Graanrepubliek van Frank Westerman*. Een boek dat ik jaren geleden al eens las, maar dat ik juist nu opnieuw wil oppakken. Want sommige verhalen verdienen het om nog een keer gelezen te worden—zeker als ze straks letterlijk om je heen tot leven komen.
Westerman is een begenadigd schrijver. Vanaf de eerste bladzijde weet hij je het verhaal in te trekken met zijn meeslepende stijl. Hij beschrijft niet alleen de boeren, maar plaatst alles stevig in de Groningse klei. Een wereld van rijke graanboeren, grote boerderijen en tegelijkertijd de constante veranderingen die het boerenbestaan onder druk zetten.
In het boek gaat het niet alleen over vroeger, maar juist ook over de strijd met het nu: ontpoldering, schaalvergroting en de achteruitgang van het boerenbestand door globalisering. Zelfs natuurverenigingen spelen hun rol in dit complexe geheel. En dan is er nog Sicco Mansholt, die in dit verhaal een even belangrijke als controversiële positie inneemt. Zijn ideeën over landbouwvernieuwing hebben veel in gang gezet—niet altijd zonder gevolgen.
Wat vooral blijft hangen, is het besef dat vooruitgang niet te stoppen is. Niet hier, niet elders. Hoe idyllisch het ook klinkt: werken met paard en ploeg hoort niet meer bij deze tijd. Het boerenleven was ooit puur hard labeur, iets wat we ons nu bijna niet meer kunnen voorstellen. Mechanisatie bracht vooruitgang, maar ook verandering—en soms verlies.
Door de eeuwen heen heeft de mens geprobeerd die vooruitgang te sturen, af te remmen of juist te omarmen. Vaak met tegenzin, soms met overtuiging. Maar één ding wordt steeds duidelijker: niets blijft zoals het was.
Misschien is dat juist waarom deze voorstelling me zo aanspreekt. Omdat het niet alleen een verhaal vertelt, maar ook een spiegel voorhoudt. Aan het verleden, aan het heden, en misschien ook wel een beetje aan onszelf.
Voor mij voelt het in ieder geval als een bijzondere zomer die eraan komt. Een waarin geschiedenis, theater en mijn eigen omgeving samenkomen. En dat maakt het, nu al, meer dan de moeite waard.
